Dnia 13 października 2022 r. wejdzie w życie nowelizacja Kodeksu spółek handlowych (z.U. z 2022 r. poz. 807). Kodeks spółek handlowych (dalej jako „k.s.h.”) nie jest jednak jedyną ustawą regulującą kwestie dotyczące spółek – są też ustawy podatkowe, np. ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej jako „ustawa o CIT”). Bywa, że przepisy k.s.h. mogą kolidować z przepisami podatkowymi. Taka sytuacja będzie mieć miejsce w przypadku wspomnianej powyżej nowelizacji.

Jedną z najważniejszych zmian w nowelizacji k.s.h. jest możliwość wydawania wiążących poleceń przez spółkę dominującą spółkom zależnym w celu realizacji wspólnego interesu.

Czym są wiążące polecenia?

Spółka dominująca oraz spółka zależna, które uczestniczą w grupie spółek, będą mogły uwzględniać interes grupy przy prowadzeniu spraw spółki, o ile nie będzie to zmierzało do pokrzywdzenia wierzycieli lub wspólników albo akcjonariuszy mniejszościowych spółki.

Nowelizacja dopuści także kierowanie się przez grupy spółek wspólną strategią w celu realizacji wspólnego interesu w oparciu o sprawowanie przez spółkę dominującą jednolitego kierownictwa nad spółką albo spółkami zależnymi wchodzącymi w skład grupy.

Celem realizacji powyższych założeń do k.s.h. wprowadzono instrument wydawania spółce zależnej wiążących poleceń przez spółkę dominującą.

Gdzie leży problem?

Problem może pojawić się na gruncie przepisów o cenach transferowych i rynkowości transakcji – ryzyko podatkowe rodzi fakt, że wspólny interes grupy może nie być zgodny z interesem własnym danej spółki zależnej, która takie polecenie otrzyma.

Przepisy o cenach transferowych to przepisy podatkowe, które nakazują przestrzegania rynkowości transakcji w transakcjach między podmiotami powiązanymi, a jeżeli wartość takich transakcji przekracza określone progi kwotowe, wówczas konieczne jest sporządzenie odrębnej dokumentacji podatkowej.

Rozdźwięk między przepisami k.s.h. o wiążącym poleceniu, a przepisami podatkowymi nastąpi kiedy spółka dominująca wyda polecenie spółce zależnej by sprzedać produkt innej spółce po cenie niższej niż rynkowa bez żadnego uzasadnienia ekonomicznego, co groziłoby odpowiedzialnością za przestępstwa oraz wykroczenia skarbowe członkom zarządu spółki zależnej.

Oczywiście spółka zależna może odmówić wykonania wiążącego polecenia, ale wątpliwości pozostają.  

Rozwiązaniem mogłoby być wyłączenie przepisów podatkowych o cenach transferowych dla grupy spółek, o której stanowi nowelizacja k.s.h. Taka zmiana wymagałaby jednakże kolejnej już nowelizacji ustawy o CIT.

Pozostaje oczekiwać na wykładnię organów podatkowych w tym zakresie.