12 lutego 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał długo oczekiwany wyrok w sprawie C‑471/24 dotyczącej kredytów złotowych oprocentowanych według wskaźnika WIBOR.
Orzeczenie to odpowiada na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Częstochowie, który rozpoznaje spór pomiędzy konsumentem a bankiem dotyczący abuzywności klauzul zmiennego oprocentowania.
Sprawa dotyczy kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2019 r., oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej, na którą składały się wskaźnik referencyjny WIBOR 6M oraz stała marża banku.
Konsument zakwestionował klauzulę zmiennego oprocentowania, argumentując że nie został należycie poinformowany o mechanizmie ustalania WIBOR. Twierdził on, że wskaźnik ten nie opiera się na rzeczywistych transakcjach, z kolei bank – jako jeden z podmiotów przekazujących dane na potrzeby ustalenia WIBOR – może pośrednio wpływać na wysokość wskaźnika. Kredytobiorca twierdził również, że całe ryzyko zmiany oprocentowania zostało przerzucone na niego.
Sąd krajowy zwrócił się do TSUE z pytaniami odnośnie możliwości badania klauzul umownych dotyczących zmiennego oprocentowania ustalonych w oparciu o wskaźnik WIBOR w świetle Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Co rozstrzygnął TSUE?
Trybunał jednoznacznie stwierdził że fakt, iż kredyt hipoteczny oparty jest na wskaźniku referencyjnym regulowanym przez rozporządzenie BMR (Rozporządzenie 2016/1011) oraz to, że prawo krajowe przewiduje stosowanie wskaźnika referencyjnego przy zmiennym oprocentowaniu, nie oznacza automatycznego wyłączenia klauzul umownych spod kontroli na gruncie Dyrektywy 93/13.
Jeżeli przepisy krajowe ustanawiają jedynie ogólne ramy ustalania oprocentowania, pozostawiając bankowi swobodę co do wyboru wskaźnika i marży, warunki umowne mogą podlegać ocenie przez sąd.
Ponadto TSUE potwierdził, że postanowienia określające mechanizm ustalania oprocentowania (WIBOR + marża) mogą stanowić element głównego przedmiotu umowy kredytu.
W konsekwencji nie podlegają ocenie abuzywności, o ile są sformułowane w sposób jasny i zrozumiały.
Trybunał bardzo precyzyjnie wyjaśnił jednak, co oznacza wymóg przejrzystości:
- konsument musi być w stanie zrozumieć mechanizm ustalania oprocentowania,
- oraz ocenić potencjalne skutki ekonomiczne tej klauzuli dla swojego zobowiązania
Jednocześnie TSUE uznał, że banki nie mają obowiązku szczegółowego tłumaczenia metodologii wskaźnika WIBOR, jeżeli spełniają obowiązki informacyjne wynikające z Dyrektywy 2014/17, ani nie przekazują informacji wprowadzających w błąd lub zniekształcających obraz wskaźnika.
TSUE jednoznacznie przesądził że fakt, iż wskaźnik WIBOR opiera się na danych przekazywanych przez banki, jak również okoliczność, że bank jest jednym z podmiotów przekazujących, nie wystarcza samodzielnie do uznania klauzuli za niedozwoloną, jeżeli wskaźnik ten był zgodny z rozporządzeniem BMR w chwili zawarcia umowy.
Skutki orzeczenia TSUE
Wyrok TSUE nie zamyka drogi do badania klauzul zmiennego oprocentowania ustalonych w oparciu o WIBOR, ale jednocześnie nie daje podstaw do automatycznego podważania wszystkich umów kredytowych opartych na tym wskaźniku. Trybunał potwierdził dopuszczalność sądowej kontroli klauzul zmiennego oprocentowania, jednocześnie wyraźnie ograniczając możliwość podważania ich wyłącznie na podstawie ogólnych zarzutów wobec samego wskaźnika.
Dla praktyki oznacza to, że każda sprawa wymagać będzie indywidualnej analizy danej umowy kredytowej, zakresu informacji przekazanych kredytobiorcy przez bank, jak i sposobu informowania klienta oraz realnej możliwości zrozumienia przez niego ryzyka zmiennej stopy procentowej.
